Vegna Sainsbury’s opnunarinnar sem ég skrifaði um hér að neðan, hef ég verið að velta fyrir mér sérvöruverslunum í Reykjavík og tengslum þeirra við hverfisstemningu.

Það er ótrúlega stutt síðan persónulegar og skemmtilegar hverfisverlanir voru á hverju strái:

Í Vesturbænum stendur Melabúðin ennþá  fyrir sínu en horfnar eru Árnabúð (ÁrnaMagasín) á Fálkagötunni, Garðarsbúð (GarðarsMagasín) á Furumel, Hagabúðin á Hjarðarhaga, Skjólakjör (ef nafnið er rétt munað) í Sörlaskjóli, Vegamót og margar fleiri.

Í Breiðholtinu veittu Hólagarður, Straumnes, Kjöt og fiskur, Breiðholtskjör í Arnarbakka og ýmsar fleiri persónulega og góða þjónustu. Fólki þekkti kaupmanninn sjálfan og talaði um að versla við Gunnar í Hólagarði, sem oftar en ekki stóð sjálfur bakvið kjötborðið.

Þingholtin voru iðandi af lífi: Við Baldurstorg voru á tímabili 4 verslanir, og að minnsta kosti tvær við Óðinstorg. Gunnlaugsbúð var á horni Freyjugötu og Baldursgötu, lítil verslun var á horni Njarðargötu og Freyjugötu og hét undir það síðasta Matur og myndir og Þingholt var á Grundarstíg svo fátt eitt sé nefnt.

Vogahverfið hafði Kjalfell á horni Gnoðavogs og Langholtsvegar, aðra á mótum Gnoðavogs og Skeiðavogs (Vogakjör?), Sólheimakjör í Sólheimum og litla verslun í lengjunni á mótum Skeiðavogs og Langholtsvegar.

Þessi ófullkomna upptalning sýnir hversu blómleg þessi verslun var um alla borg. Þótt ég sé ekki fjörgamall man ég eftir að hafa komið í þær flestar, sem þýðir að þær hafa verið starfandi þegar ég þvældist um borgina í strætó á níunda áratuginum.

Af hverju lögðu þær upp laupana? Ástæðurnar eru í meginatriðum tvær: Skipulagsmistök borgarinnar og hringamyndun/fákeppni í verslun. Það er alltaf leiðinlegt að kjafta frá endinum, en hvorttveggja skrifast á reikning Samfylkingarinnar.

Þegar Samfylkingin stjórnaði Reykjavík í kompaníi við Alfreð Þorsteinsson og (því miður) undirgefna Vinstri græna var borgin þanin út, bílum fjölgaði frá því að vera á pari við Kaupmannahöfn yfir í að vera á pari við Houston og hverfastemning lognaðist útaf. Þessar staðreyndir má svo krydda með því að bensínstöðvar spruttu upp hraðar en gorkúlur (enda var þeim skellt ofaná gorkúlurnar, þ.e. á græn svæði). Sjálfur á ég erfitt með að skilja af hverju þetta gerðist, því í orði kveðnu var r-listinn kosinn til að fara í þveröfuga átt. Hér átti að verða bylting í almenningssamgöngum (sem hrundu undir r-listanum), bílum átti að fækka og byggðina átti að þétta. Allt hárrétt markmið, en samræðurnar voru svo miklar og gáfulegar að það gleymdist að framkvæma.

Þegar byggðin dreifist er erfitt að reka verslun. Færri búa nálægt versluninni og allir þurfa að eiga bíl til að komast í vinnu, sem oftast er langt í burtu. Og ef menn eru hvort sem er komnir uppí bíl, renna þeir við í stórmarkaði og gera stórinnkaup. Flestir telja að þetta komi betur út peningalega en að versla við hverfisverslunina. Sjálfur held ég að svo sé ekki. Með því að eiga bara einn bíl, versla í héraði og taka strætó, hjóla eða verða samferða maka eða vinnufélögum spara menn miklu meira á ársgrundvelli en þeir spara á því að fara í svokallaðar lágvöruverslanir. Í beinhörðum peningum.

Hitt er svo umhugsunarefni, hvers virði gott umhverfi er fólki. Hverfi þar sem fólk er á ferli á leiðinni í verslun, sund eða vinnu er öruggara og manneskjulegra hverfi en þar sem fólk sést bara skjótast í bílana og úr. Ætli margir þekki ekki betur bíl nágrannans en hann sjálfan? Í hverfi þar sem fólk er á ferli eru börn öruggari, eignir okkar eru síður skemmdar og ofbeldi á erfiðara uppdráttar. Hvers virði er það í peningum? Á þetta benti „borgarsmiðurinn“ Jane Jacobs fyrir margt löngu og það hefur ekkert breyst.

(Það er líka sér kapítuli hvernig það gerðist að Reykvíkingar tóku að dansa í kringum gullkálfa Baugs undir trumbuslætti Samfylkingarinnar og líta á Jóhannes í Bónus sem einhverskonar kaupmanninn á horninu, á meðan hinir raunverulegu kaupmenn urðu að loka hverfisverslunum sínum eftir að hafa þjónað borgarbúum í áratugi, án þess að kaupa sér snekkjur og einkaþotur fyrir gróðann.)

Ég vil endurvekja hverfisverslun í Reykjavík. Það verður ekki gert með fleiri bílastæðum, eða með því að reisa 25 þúsund manna byggð í Úlfarsfelli einsog Samfylkingin vill (sem þýðir að byggð mun ekki þéttast neinstaðar vestar í borginni næstu 50 árin). Það verður gert með þéttari byggð og betri þjónustu við verslanirnar sjálfar. Og auðvitað ákvörðun okkar neytendanna um að hugsa til þess að með því að versla við hverfisverslun erum við ekki bara að fjárfesta í brauði og mjólk, heldur líka í skemmtilegra og öruggara hverfi.

Hverfið sem við fjölskyldan búum í í Edinborg var einu sinni sérstakt bæjarfélag og þrátt fyrir að hafa sameinast borginni fyrir löngu, hefur það haldið sínum bæjarbrag á mjög skemmtilegan hátt. Eitt af því sem fylgir slíkum smábæjum er svokölluð High Street, eða aðalgata. Þar er slátrari, bakarí, rakari, nokkrir pöbbar, bókabúðir og svo framvegis. [...]

Það var athyglisvert að horfa á endurkomu stjórnmálamannanna í Silfur Egils á sunnudaginn. Þar sátu efstu menn Sjálfstæðisflokks, Samfylkingar og VG úr kraganum auk formanns Framsóknarflokksins og ræddu efnahagsástandið.
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson lýsti verulegri óánægju með ríkisstjórnina og ráðaleysi hennar. Sem betur fer voru þarna tveir fulltrúar ríkisstjórnarinnar sem gátu bent okkur áhorfendum á það hvað [...]

Það er óneitanlega athyglisvert að sá flokkur sem mest kallaði eftir uppstokkun og endurnýjun í íslenskum stjórnmálum, skuli ætla að bjóða fram alla ráðherrana úr ríkisstjórninni sem sat þegar allt hrundi, nema einn. Og þessi eini ráðherra sem ekki ætlar að bjóða sig fram, hættir við af heilsufarsástæðum, en hyggst snúa aftur í stjórnmálin við [...]

Sú mikla endurnýjun sem varð í prófkjörum Sjálfstæðisflokksins í gær er fagnaðarefni. Sigurvegarar prófkjörsins í Reykjavík: Illugi Gunnarsson, Pétur Blöndal, Ólöf Nordal og Sigurður Kári, voru öll utan innsta valdakjarnans í Sjálfstæðisflokknum undanfarin ár. Ekkert þeirra sat í ríkisstjórn og raunar voru þau öll fremur gagnrýnin á ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar. Þeir sjálfstæðismenn sem sátu [...]

PR-útspil dagsins hjá Samfylkingunni í borgarstjórn, er að spýta út talnarunu um það hvað Laugavegur 4-6 mun kosta borgina. Ég ætla ekki að elta ólar við einstakar tölur þeirra, en treystið þessu: Þær eru rangar.
Það er hinsvegar óforskammað hjá þessu fólki að minnast yfirhöfuð á Laugaveg 4-6, þegar horft er til sögu þeirra í tengslum [...]

Á þessu kjörtímabili í borgarstjórn hafa hjólreiðastígar í borginni lengst verulega. Tvöföldun göngu-og hjólreiðastígsins frá Ægisíðu upp í Elliðaárdal er komin vel á veg, en þar verður gangandi og hjólandi umferð aðskilin, til öryggis og þæginda fyrir báða hópa. Á Suðurgötuna eru komnir hjólavísar, en fulltrúar frá Landsamtökum hjólreiðamanna lögðu það til við borgina að [...]

Það er mjög athyglisvert að sjá fólk sem vill láta taka sig alvarlega tala um að Ísland hafi verið frjálshyggjuþjóðfélag. Frjálshyggjuþjóðfélag væri samkvæmt öllum skilgreiningum þjóðfélag lágmarksskatta, einkaeignarétti á flestum eða öllum auðlindum og þar sem frelsið væri meginregla og öll frávik frá því yrði að rökstyðja sérstaklega. Hér var þessu öfugt farið. Hér rann [...]

Það er full ástæða til að senda Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur hugheilar óskir um góðan bata. Veikindi hennar eru erfiðari og meiri en flestir gerðu sér grein fyrir í upphafi og ákvörðun hennar um að setja heilsuna í fyrsta sæti er skiljanleg og skynsamleg. Það var líka ljóst að flokksþing og framhald þess hefði orðið erfitt [...]

Eitt af námskeiðunum í náminu mínu heitir „Text and the City“ og fjallar um samspil texta og borgarlífs. Þar er komið víða við, frá veggjakroti til lesmáls í arkitektúr.
Að mínu mati hefur texti, og reyndar upplýsingar almennt, verið af of skornum skammti í Reykjavík. Við getum frætt borgarbúa miklu betur um sögu borgarinnar með fallegum [...]